Alle Blogs

Venustas

Hoe maak ik van een waterleiding een Pont du Gard?
Geschreven door Sara Beekman op 4 april 2016

Pont du Gard. Met bussen tegelijk vertrekken we naar Frankrijk om dit indrukwekkende bouwwerk te bekijken. Maar waar kijken we eigenlijk naar? Voor de Romeinen was dit bouwwerk gewoon een doodnormale waterleiding. Ja, echt. Wanneer was de laatste keer dat er een bus met toeristen naar jouw waterleiding kwam kijken?

Dit voorbeeld leen ik van Willem-Jan Renger, één van de sprekers op het Learner Experience Design Congres, georganiseerd door de HKU. Hij vertelde over de visie van de Romeinen op bouwen: een bouwwerk moest een combinatie zijn van Utilitas (nut), Firmitas (duurzaamheid) en Venustas (de ervaring van de gebruiker, het welbevinden). Dat laatste onderdeel, de ervaring van de gebruiker, vergeten we weleens. Ook bij het leren.

Want een goede leerervaring, wat is dat eigenlijk? Een ervaring raakt je, brengt een bepaald gevoel bij je naar boven, je blijft er geregeld aan terugdenken.

Hoe kunnen we als ontwerpers van leertrajecten Venustas inbouwen? Venustas is een ontwerpaspect. Je ontwerpt een leerervaring die niet alleen nuttig en duurzaam is, maar ook tegemoet komt aan het welbevinden van de mens.

Venustas in e-learning, laten we daar eens naar kijken. Een e-learning module die zonder aandacht voor Venustas is ontwikkeld, herken je bijvoorbeeld aan tekst die informatie op de lerende probeert over te brengen en daarbij de link met de praktijk mist. Aan het eind van deze e-module denkt de gebruiker: ‘Zo, ik kan deze module ook weer afvinken, maar verschrikkelijk, wat was dát saai en droog! En wat kan ik nu eigenlijk met deze kennis in de praktijk?’. Een e-module met teveel aandacht voor Venustas en te weinig voor Utilitas is er eentje die er prachtig en gelikt uitziet, maar waarin de leerdoelen ondergeschikt zijn. Aan het eind van deze e-learning denk je: ‘Zo, dat was leuk! Maar wat heb ik nu eigenlijk geleerd?’.

De gebruikers ervaring is dus belangrijk, maar niet op zichzelf staand. Juist de combinatie van Utilitas, Firmitas en Venustas maakt een leerervaring sterk. Dit is waar wij als onderwijskundigen meerwaarde kunnen bieden: een onderwijskundige basis combineren met een ervaring, een krachtig design. Een bijzondere leerervaring is leuk, ziet er goed uit, is gebruiksvriendelijk, blijft de lerende verrassen én leert je ook écht iets.

Een voorbeeld uit de praktijk kwam van Jorien Castelein van Blink. De Engelse les is voor veel basisschoolleerlingen niet interessant. Ze komen nooit in Engeland, dus waarom zouden ze moeten weten hoe je daar de weg vraagt? Klinkt logisch, maar toch zijn alle Engelse lessen op deze manier opgebouwd. Blink startte een onderzoek naar wat de kinderen wél interessant vinden en waar ze wél behoefte aan hebben. De antwoorden? Social media, games en popliedjes. Een Engelse les met Venustas, opgebouwd rondom de betekenis van de tekst in popliedjes was een logisch en geslaagd gevolg.

Het congres heeft mij aan het denken gezet: in hoeverre denk ik in mijn projecten echt vanuit de lerende en zijn motivatie om te leren? Stellen wij niet te vaak leerdoelen centraal in plaats van de échte diepe behoefte van de lerende? In hoeverre zijn onze leertrajecten écht een ervaring? Met de gedachte van de Romeinen in mijn achterhoofd sta ik bij mijn volgende project iets langer stil bij die eindgebruiker. Hoe maak ik van een waterleiding een Pont du Gard?

Dat is goed voor mijn eigen Venustas: ik wil niets liever dan met mijn leertraject mensen echt raken.